Bilgi Havuzu

Mobbing: işyerinde psikolojik taciz

İşyerinde yaşanan her gerginlik veya haksızlık mobbing değildir. Hukuki koruma, belirli bir kişiyi hedef alan, sistematik ve süreklilik gösteren davranışlar için öngörülmüştür.

Mobbing ne zaman oluşur?

  • Davranışlar belirli bir çalışanı hedef almalıdır.
  • Tek bir olay yeterli değildir; davranışlar tekrarlanmalı ve belirli bir süreye yayılmalıdır.
  • Amaç veya sonuç, çalışanın yıldırılması, dışlanması ya da işten ayrılmaya zorlanmasıdır.

Niteliğine uygun olmayan işlerin verilmesi, sürekli ve haksız eleştiri, toplantılardan ve iletişimden dışlama, aşağılayıcı sözler ve yetkilerin gerekçesiz alınması sık karşılaşılan örneklerdir. Mobbing üstten asta olabileceği gibi çalışma arkadaşları arasında da gerçekleşebilir.

İşverenin yükümlülüğü

Türk Borçlar Kanunu'nun 417. maddesine göre işveren, işçinin kişiliğini korumak, işyerinde dürüstlük ilkelerine uygun bir düzen sağlamak ve işçilerin psikolojik ve cinsel tacize uğramamaları için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür. Tacizi bizzat uygulamamış olsa bile, bildiği hâlde önlem almayan işveren sorumludur.

İşçinin hakları

  • Haklı nedenle fesih: İşçi sözleşmesini derhal feshederek kıdem tazminatına hak kazanır.
  • Manevi tazminat: Kişilik haklarına saldırı nedeniyle talep edilir.
  • Maddi tazminat: Tedavi giderleri ve gelir kaybı istenebilir.
  • Ayrımcılık tazminatı: Taciz, kanunda sayılan bir ayrımcılık nedenine dayanıyorsa ayrıca talep edilebilir.

İşçi, sözleşmeyi feshetmeden çalışmaya devam ederken de tazminat davası açabilir.

İspat

Mobbingin kesin delillerle ispatı çoğu zaman güçtür. Yargı uygulamasında işçinin, tacizin varlığına işaret eden güçlü emareleri ortaya koyması yeterli görülmekte; bundan sonra tacizin gerçekleşmediğini ispat yükü işverene geçmektedir. Yazışmalar, görev değişikliği belgeleri, tutanaklar, sağlık raporları ve tanık beyanları başlıca delillerdir. Olayların tarih sırasıyla not edilmesi ve işverene yazılı olarak bildirilmesi ispatı güçlendirir.

Başvuru yolları

İşçi, işyerindeki şikâyet mekanizmalarına, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının iletişim hattına ve ilgili kamu kurumlarına başvurabilir. Tazminat talepleri iş mahkemesinde, arabuluculuk aşamasından sonra ileri sürülür. Kamu görevlileri bakımından zararın tazmini idari yargıda istenir. Davranışların hakaret, tehdit veya eziyet boyutuna ulaşması hâlinde ceza şikâyeti de mümkündür.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulaması değişebileceğinden somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Bu konu hakkında hukuki desteğe mi ihtiyacınız var?

İletişime Geçin