Sigortasız çalıştırılan veya primleri eksik gün üzerinden yatırılan işçi, emeklilik hesabında bu sürelerin sayılmasını ancak mahkeme kararıyla sağlayabilir. Bu davanın adı hizmet tespit davasıdır.
Hukuki dayanak ve süre
5510 sayılı Kanun'un 86. maddesine göre aylık prim ve hizmet belgesi işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde iş mahkemesine başvurarak ispatlayabilir.
Süre hak düşürücüdür. Ancak yargı uygulamasında şu hâllerde bu sürenin işlemediği kabul edilmektedir:
- İşçi için işe giriş bildirgesi verilmiş olması
- Çalışmanın müfettiş raporu veya Kurum kayıtlarıyla tespit edilmiş olması
- İşverenin, çalışmayı gösteren belgeleri Kuruma vermiş olması
Aynı işyerinde çalışma kesintisiz sürmüşse süre, çalışmanın sona erdiği yılın sonundan başlar.
Davanın tarafları
Dava işverene karşı açılır. Sosyal Güvenlik Kurumu, davada işverenin yanında fer'i müdahil olarak yer alır. Hizmet tespit davası açmadan önce Kuruma başvuru şartı aranmaz ve bu davalar arabuluculuk dava şartına tabi değildir.
Kamu düzeni niteliği
Sosyal güvenlik hakkı vazgeçilemez bir hak olduğundan hâkim, tarafların gösterdiği delillerle bağlı kalmaksızın gerçeği kendiliğinden araştırır. İşverenin davayı kabul etmesi tek başına sonuç doğurmaz; çalışmanın fiilen gerçekleştiği ispatlanmalıdır.
İspat
- İşyerinin o döneme ait bordrolarında kayıtlı olan çalışanların tanıklığı
- Aynı çevrede aynı işi yapan komşu işyerlerinin kayıtlı çalışanlarının tanıklığı
- Ücret ödeme belgeleri, banka kayıtları, imzalı belgeler
- İşyeri giriş kartı, vardiya çizelgesi, yazışmalar ve fotoğraflar
- Kurum ve kolluk tutanakları
Mahkeme, çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihlerini, sürekli olup olmadığını ve işin niteliğini açıklığa kavuşturmalıdır.
Gerçek ücretin tespiti
Primlerin gerçek ücret yerine asgari ücret üzerinden yatırıldığı iddiası da dava konusu yapılabilir. Ancak ücretin Kurum kayıtlarında görünenden yüksek olduğunun, belirli bir tutarı aşan kısım bakımından yazılı delille ispatlanması gerekir.
Sonuçları
Davanın kabulü hâlinde tespit edilen süreler işçinin hizmet dökümüne işlenir; emeklilik, işsizlik ödeneği ve diğer sosyal güvenlik hakları buna göre yeniden değerlendirilir. İşveren, eksik primleri gecikme zammıyla birlikte ödemek zorunda kalır. Çalışma sürerken yapılacak bir şikâyet, sürenin işlemesini önleyen kayıtların oluşmasını sağlayabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulaması değişebileceğinden somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Bu konu hakkında hukuki desteğe mi ihtiyacınız var?
İletişime Geçin