Bilgi Havuzu

İkale (anlaşarak ayrılma) sözleşmesi ve sonuçları

İşverenin önerdiği “anlaşarak ayrılma” belgesini imzalamak, işçinin önemli haklarından vazgeçmesi anlamına gelebilir. Bu sözleşmenin geçerliliği yargı tarafından sıkı biçimde denetlenir.

İkale nedir?

İkale, işçi ile işverenin iş sözleşmesini karşılıklı anlaşarak sona erdirmesidir. Kanunda özel olarak düzenlenmemiştir; sözleşme özgürlüğü çerçevesinde geçerlidir. Tek taraflı bir fesih olmadığından fesihle ilgili kuralların çoğu doğrudan uygulanmaz.

Geçerlilik koşulları

Yargıtay, işçinin iş güvencesi hükümlerinden dolaylı biçimde yoksun bırakılmasını önlemek için ikale sözleşmelerini işçi lehine yorumlamaktadır.

  • İrade serbestisi: İşçinin iradesi baskı, tehdit veya yanıltma ile sakatlanmamış olmalıdır. İşten çıkarılacağı söylenerek imzalatılan belgeler bu yönden incelenir.
  • Makul yarar: Ayrılma teklifi işverenden gelmişse, işçiye kıdem ve ihbar tazminatının yanında ek bir menfaat sağlanmış olmalıdır. Bu menfaatin, işçinin işe iade davası açması hâlinde elde edebileceği haklara yakın olması aranır.
  • Yazılı şekil: Geçerlilik koşulu olmasa da ispat bakımından sözleşmenin yazılı yapılması gerekir.

Bu koşulları taşımayan ikale geçersiz sayılır ve işlem işveren feshi olarak değerlendirilir.

Sonuçları

  • Geçerli bir ikale sözleşmesi imzalayan işçi işe iade davası açamaz.
  • Kıdem ve ihbar tazminatı kanundan kendiliğinden doğmaz; ödenip ödenmeyeceği ve tutarı sözleşmede kararlaştırılır.
  • İkale ile ayrılan işçi, işsizlik ödeneğinden yararlanamaz; çünkü bu sona erme biçimi ödeneğe hak kazandıran hâller arasında sayılmamıştır.
  • Sözleşme kapsamında ödenen tazminatların vergilendirilmesi ayrı kurallara tabidir.

İbraname ile ilişkisi

İkale sözleşmesine çoğu zaman işçinin tüm alacaklarını aldığına ilişkin bir ibra hükmü eklenir. İbranın geçerli olması için sözleşmenin sona ermesinden itibaren en az bir ay geçmiş olması, alacağın türünün ve tutarının açıkça belirtilmesi ve ödemenin banka aracılığıyla yapılması gerekir. Bu koşulları taşımayan ibra hükmü, işçinin ödenmeyen alacaklarını talep etmesine engel olmaz.

İmzalamadan önce

  • Ödenecek kalemler ve tutarlar tek tek yazılmalıdır.
  • Ek ödemenin, işe iade davasında elde edilebilecek haklarla karşılaştırması yapılmalıdır.
  • İşsizlik ödeneği hakkının kaybedileceği hesaba katılmalıdır.
  • Rekabet yasağı ve gizlilik gibi sözleşme sonrası yükümlülükler incelenmelidir.

İşveren bakımından ise sözleşmenin işçinin talebiyle mi yoksa işverenin önerisiyle mi yapıldığının ve sağlanan ek menfaatin belgelenmesi, sözleşmenin sonradan geçersiz sayılması riskini azaltır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulaması değişebileceğinden somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Bu konu hakkında hukuki desteğe mi ihtiyacınız var?

İletişime Geçin