Vasiyetname bırakmadan ölen kişinin mirası, kanunda belirlenen sıraya göre yakınlarına geçer. Türk Medeni Kanunu bu sırayı zümre sistemiyle düzenlemiştir.
Zümre sistemi
- Birinci zümre: Mirasbırakanın altsoyu, yani çocukları, torunları ve onların çocuklarıdır. Çocuklar eşit olarak mirasçıdır. Mirasbırakandan önce ölmüş bir çocuğun yerini kendi altsoyu alır.
- İkinci zümre: Altsoy yoksa miras ana ve babaya eşit olarak geçer. Ana veya babadan biri daha önce ölmüşse onun payı kendi altsoyuna, yani mirasbırakanın kardeşlerine ve onların çocuklarına kalır.
- Üçüncü zümre: İlk iki zümrede mirasçı yoksa büyük ana ve büyük babalar ile onların altsoyu mirasçı olur.
Bir önceki zümrede tek bir mirasçı bile bulunuyorsa sonraki zümre mirasçı olamaz. Hiç mirasçı bırakmadan ölen kişinin mirası devlete geçer.
Sağ kalan eşin payı
Eş, hangi zümreyle birlikte mirasçı olduğuna göre farklı oranda pay alır (m. 499):
- Altsoy ile birlikte mirasçı olursa mirasın dörtte biri
- Ana ve baba zümresiyle birlikte mirasçı olursa mirasın yarısı
- Büyük ana ve büyük babalar ile onların çocuklarıyla birlikte mirasçı olursa mirasın dörtte üçü
- Bunlar da yoksa mirasın tamamı
Örneğin eş ve iki çocuk bırakan kişinin mirasının dörtte biri eşe, kalan dörtte üçü çocuklara eşit olarak geçer.
Özel durumlar
- Evlatlık: Evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur ve kendi ailesindeki mirasçılığı da sürer. Evlat edinen ve hısımları ise evlatlığa mirasçı olmaz.
- Evlilik dışı çocuk: Tanıma veya hâkim hükmüyle soybağı kurulmuşsa, baba yönünden evlilik içi çocuklarla eşit mirasçıdır.
- Boşanmış eş: Boşanma kararı kesinleştikten sonra eşler birbirinin yasal mirasçısı olamaz.
- Dava sürerken ölüm: Boşanma davası devam ederken eşlerden biri ölürse, mirasçıları davaya devam ederek sağ kalan eşin kusurunu ispatlayabilir; bu durumda sağ kalan eş mirasçılık sıfatını kaybeder.
Mal rejimi önce tasfiye edilir
Eşlerden birinin ölümüyle mal rejimi de sona erer. Sağ kalan eş, önce mal rejiminden doğan katılma alacağını terekeden alır; miras payları bundan sonra kalan tereke üzerinden hesaplanır. Bu nedenle sağ kalan eşin fiilen elde ettiği pay, miras payından daha yüksek olabilir.
Saklı pay
Mirasbırakan vasiyetnameyle bu payları değiştirebilir; ancak altsoyun, ana ve babanın ve sağ kalan eşin saklı paylarına dokunamaz. Saklı payı ihlal eden tasarruflar tenkis davasına konu olur.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulaması değişebileceğinden somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Bu konu hakkında hukuki desteğe mi ihtiyacınız var?
İletişime Geçin