Mirasbırakan sağlığında çocuklarından birine ev almış veya iş kurması için sermaye vermiş olabilir. Paylaşma sırasında diğer mirasçılar, bu kazandırmanın hesaba katılmasını isteyebilir.
Denkleştirme nedir?
Türk Medeni Kanunu'nun 669. maddesine göre yasal mirasçılar, mirasbırakandan miras paylarına mahsuben elde ettikleri sağlararası karşılıksız kazandırmaları, denkleştirmeyi sağlamak için terekeye geri vermekle birbirlerine karşı yükümlüdür. Amaç, mirasçılar arasındaki eşitliği korumaktır.
Hangi kazandırmalar denkleştirilir?
Altsoy bakımından kanun bir karine öngörür. Mirasbırakanın altsoyuna;
- çeyiz veya kuruluş sermayesi vermek,
- bir malvarlığını devretmek,
- borçtan kurtarmak
gibi yollarla yaptığı karşılıksız kazandırmalar, mirasbırakan aksini açıkça belirtmemişse denkleştirmeye tabidir. Altsoy dışındaki yasal mirasçılara yapılan kazandırmalar ise ancak mirasbırakanın bunu açıkça öngörmesi hâlinde denkleştirilir.
Denkleştirme dışı kalanlar
- Olağan hediyeler
- Çocukların eğitim ve öğrenimi için yapılan, alışılmış ölçüleri aşmayan giderler
- Evlenme sırasında yapılan, alışılmış ölçüleri aşmayan giderler
- Mirasbırakanın açıkça denkleştirmeden muaf tuttuğu kazandırmalar
Nasıl yapılır?
Denkleştirme yükümlüsü mirasçı seçim hakkına sahiptir: aldığını aynen terekeye geri verebilir veya değerini miras payına mahsup ettirebilir. Değer, denkleştirme anındaki duruma göre belirlenir; mal daha önce satılmışsa satıştan elde edilen bedel esas alınır.
Kazandırma miras payını aşıyorsa
Mirasbırakan, kazandırmanın miras payını aşan kısmının geri verilmemesini istediğini açıkça belirtmişse fazlalık geri verilmez. Ancak bu durumda diğer mirasçıların saklı payları ihlal edilmişse tenkis davası açma hakları saklıdır.
Mirası reddeden veya mirasçı olamayan
Mirasçılık sıfatını kaybeden kişinin denkleştirme yükümlülüğü, onun yerine geçen mirasçılara geçer. Mirası reddeden mirasçı denkleştirmeyle yükümlü olmaz; ancak aldığı kazandırma tenkise konu olabilir.
Denkleştirme ile tenkis farkı
- Denkleştirme yasal mirasçılar arasında eşitliği sağlar ve paylaşma sırasında ileri sürülür; saklı payın ihlal edilmiş olması gerekmez.
- Tenkis, saklı payın korunmasına yöneliktir, belirli sürelere tabidir ve mirasçı olmayan üçüncü kişilere yapılan kazandırmaları da kapsar.
İspat ve uygulama
Kazandırmanın yapıldığını ve miras payına mahsuben verildiğini, denkleştirme isteyen mirasçı ispat eder; altsoy bakımından karine bu yükü hafifletir. Tapu kayıtları, banka dekontları ve tanık beyanları delil olarak kullanılır. Mirasbırakanın bir çocuğuna yaptığı kazandırmanın denkleştirmeye tabi olmasını istememesi hâlinde bunu yazılı olarak ve açıkça belirtmesi, ileride doğacak uyuşmazlıkları önler.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulaması değişebileceğinden somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Bu konu hakkında hukuki desteğe mi ihtiyacınız var?
İletişime Geçin