Herkes malvarlığı üzerinde vasiyetname veya bağış yoluyla dilediği gibi tasarrufta bulunabilir; ancak bu özgürlük sınırsız değildir. Kanun, bazı yakın mirasçılar için mirasbırakanın dokunamayacağı bir payı güvence altına almıştır.
Saklı paylı mirasçılar ve oranlar
Türk Medeni Kanunu'nun 506. maddesine göre saklı pay;
- altsoy için yasal miras payının yarısı,
- ana ve babadan her biri için yasal miras payının dörtte biri,
- sağ kalan eş için, altsoy veya ana ve baba zümresiyle birlikte mirasçı olması hâlinde yasal miras payının tamamı, diğer hâllerde yasal miras payının dörtte üçüdür.
Kardeşlerin saklı payı yoktur. Saklı payların toplamı dışında kalan kısım, mirasbırakanın serbestçe tasarruf edebileceği kısımdır.
Tenkis davası nedir?
Mirasbırakanın vasiyetnamesi veya sağlığında yaptığı bağışlar tasarruf edilebilir kısmı aşıyorsa, saklı payının karşılığını alamayan mirasçı bu tasarrufların indirilmesini isteyebilir (m. 560). Davanın amacı, saklı payın tamamlanmasıdır; tasarruf tümüyle ortadan kaldırılmaz.
Hangi kazandırmalar tenkise tabidir?
Ölüme bağlı tasarrufların yanında şu sağlararası kazandırmalar da tenkis edilir:
- Miras payına mahsuben yapılan ve denkleştirmeye tabi olmayan kazandırmalar
- Mirasbırakanın ölümünden önceki son bir yıl içinde yaptığı, olağan hediyeler dışındaki bağışlar
- Mirasbırakanın serbestçe geri alma hakkını saklı tuttuğu bağışlar
- Saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla yapıldığı açık olan kazandırmalar
İndirim önce ölüme bağlı tasarruflardan yapılır; bu yetmezse en yeni tarihli sağlararası kazandırmadan başlanarak geriye doğru gidilir.
Süreler
Tenkis davası, mirasçının saklı payının zedelendiğini öğrendiği tarihten itibaren bir yıl içinde açılmalıdır. Her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren on yıl geçmekle dava hakkı düşer (m. 571). Tenkis iddiası, savunma yoluyla her zaman ileri sürülebilir.
Sonuç nasıl uygulanır?
Tenkise konu mal bölünemiyorsa, lehine tasarruf yapılan kişi dilerse tenkis edilmesi gereken kısmın değerini ödeyerek malı alabilir, dilerse malı bırakıp tasarruf edilebilir kısmın değerini karşılayan parayı isteyebilir. Hesaplamada terekenin ölüm tarihindeki değeri esas alınır. Mirastan feragat sözleşmesi yapmış olan veya geçerli bir sebeple mirasçılıktan çıkarılan kişi saklı pay isteyemez.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulaması değişebileceğinden somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Bu konu hakkında hukuki desteğe mi ihtiyacınız var?
İletişime Geçin