Bilgi Havuzu

Ölünceye kadar bakma sözleşmesi

Yaşlı bir kişinin, kendisine ömür boyu bakılması karşılığında evini bir yakınına devretmesi sık karşılaşılan bir durumdur. Bu sözleşme geçerli bir hukuki işlemdir; ancak mirasçılar tarafından en çok dava konusu edilen işlemlerden biridir.

Sözleşmenin konusu

Türk Borçlar Kanunu'nun 611. maddesine göre ölünceye kadar bakma sözleşmesiyle bakım borçlusu, bakım alacaklısını ölünceye kadar bakıp gözetmeyi; bakım alacaklısı da bir malvarlığını veya bazı malvarlığı değerlerini ona devretmeyi üstlenir.

Şekil

Sözleşme, miras sözleşmesi şeklinde yapılmalıdır; yani resmî memur önünde ve iki tanığın katılımıyla düzenlenir. Uygulamada sözleşme noterde düzenlenebildiği gibi, taşınmaz devri içeriyorsa tapu müdürlüğünde resmî senet şeklinde de yapılmaktadır.

Tarafların borçları

  • Bakım borçlusu, bakım alacaklısını kendi ailesinin bir üyesi gibi barındırmak, beslemek, giydirmek ve hastalığında tedavisini sağlamakla yükümlüdür. Edimin kapsamı, devredilen malvarlığının değerine ve bakım alacaklısının önceki yaşam düzeyine göre belirlenir.
  • Bakım alacaklısı, sözleşmede kararlaştırılan malvarlığını devreder. Taşınmazını devreden bakım alacaklısı, haklarını güvence altına almak üzere taşınmaz üzerinde yasal ipotek hakkına sahiptir.

Sona erme

Sözleşme bakım alacaklısının ölümüyle sona erer. Bunun dışında;

  • tarafların edimleri arasında önemli bir oransızlık bulunması hâlinde taraflardan her biri bildirimde bulunarak sözleşmeyi feshedebilir,
  • yükümlülüklere aykırı davranılması veya ilişkinin sürdürülmesinin çekilmez hâle gelmesi durumunda sözleşme tek taraflı olarak sona erdirilebilir.

Bakım borcunun yerine getirilmemesi hâlinde bakım alacaklısı, devrettiği malın iadesini isteyebilir.

Mirasçıların açabileceği davalar

  • Muris muvazaası: Mirasbırakanın gerçek amacının bakım sağlamak değil, mirasçılarından mal kaçırmak olduğu iddia edilebilir. Mahkeme; sözleşme tarihinde mirasbırakanın yaşına, sağlık durumuna ve bakım ihtiyacına, devredilen malın bütün malvarlığına oranına ve bakımın fiilen yerine getirilip getirilmediğine bakar.
  • Tenkis: Edimler arasında açık bir oransızlık varsa, sözleşmenin bağış niteliği taşıyan kısmı saklı payları ihlal ettiği ölçüde tenkise tabi olur.

Bakım borcunun gerçekten yerine getirildiği ve devredilen malın mirasbırakanın malvarlığına oranının makul olduğu durumlarda bu davalar reddedilmektedir.

Uygulama notu

Bakım borçlusu, yaptığı bakım ve harcamaları belgelemelidir: hastane kayıtları, faturalar, birlikte yaşandığını gösteren belgeler ve tanıklar ileride açılabilecek davada savunmanın temelini oluşturur. Bakım alacaklısı bakımından ise taşınmaz üzerinde ipotek veya intifa hakkının kurulması, bakımın aksaması hâlinde korunmasını sağlar.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulaması değişebileceğinden somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Bu konu hakkında hukuki desteğe mi ihtiyacınız var?

İletişime Geçin