Bir kişi, çocuğunu veya eşini dilediği gibi mirastan mahrum bırakamaz; saklı pay buna engeldir. Ancak kanunda sayılan ağır sebeplerin varlığı hâlinde saklı paylı mirasçı da mirasçılıktan çıkarılabilir.
Çıkarma sebepleri
Türk Medeni Kanunu'nun 510. maddesine göre mirasbırakan, ölüme bağlı bir tasarrufla saklı paylı mirasçısını şu hâllerde mirasçılıktan çıkarabilir:
- Mirasçı, mirasbırakana veya mirasbırakanın yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemişse
- Mirasçı, mirasbırakana veya mirasbırakanın ailesi üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemişse
Anne veya babayı yıllarca arayıp sormamak, bakıma muhtaç olduğu dönemde ilgisiz kalmak veya şiddet uygulamak, olayın ağırlığına göre bu kapsamda değerlendirilebilir.
Şekil
Çıkarma, vasiyetname veya miras sözleşmesiyle yapılmalıdır. Mirasbırakan, çıkarma sebebini tasarrufunda belirtmelidir (m. 512). Sebep gösterilmeden yapılan çıkarma, saklı pay bakımından sonuç doğurmaz.
İspat yükü
Çıkarılan mirasçı itiraz ederse, belirtilen sebebin varlığını ispat etmek, çıkarmadan yararlanan mirasçıya veya vasiyet alacaklısına düşer. Sebep ispatlanamazsa veya tasarrufta gösterilmemişse, tasarruf mirasçının saklı payı dışında kalan kısım için yerine getirilir; mirasçı saklı payını alır.
Sonuçları
- Çıkarılan kişi mirastan pay alamaz ve tenkis davası açamaz.
- Mirasbırakan başka türlü tasarrufta bulunmamışsa, çıkarılanın miras payı, o kişi mirasbırakandan önce ölmüş gibi kendi altsoyuna, altsoyu yoksa diğer yasal mirasçılara kalır.
- Çıkarılanın altsoyu, o kişi mirasbırakandan önce ölmüş gibi saklı payını isteyebilir.
Borç ödemeden aciz nedeniyle çıkarma
Mirasbırakan, hakkında borç ödemeden aciz belgesi bulunan altsoyunu saklı payının yarısı için mirasçılıktan çıkarabilir; ancak bu yarıyı o mirasçının doğmuş ve doğacak çocuklarına özgülemek zorundadır. Bu yolla mirasın alacaklılara gitmesi önlenir.
Mirastan yoksunlukla farkı
Mirastan yoksunluk, mirasbırakanın bir işlem yapmasına gerek kalmadan kanun gereği kendiliğinden doğar. Mirasbırakanı kasten ve hukuka aykırı olarak öldüren veya öldürmeye teşebbüs eden, vasiyetname yapmasına engel olan ya da vasiyetnameyi ortadan kaldıran kişiler mirasçı olamaz. Mirasbırakanın affı yoksunluğu ortadan kaldırır.
Uygulama notu
Çıkarma tasarrufu yapılırken sebebin somut olaylarla ve mümkünse tarihleriyle yazılması, destekleyici belgelerin saklanması gerekir. Sebebin soyut ve genel ifadelerle belirtilmesi, mirasbırakanın ölümünden sonra ispatı güçleştirir ve tasarrufun sonuçsuz kalmasına yol açabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulaması değişebileceğinden somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Bu konu hakkında hukuki desteğe mi ihtiyacınız var?
İletişime Geçin