Bilgi Havuzu

Muris muvazaası: mirastan mal kaçırma davası

Mirasbırakanın sağlığında taşınmazını mirasçılardan birine veya üçüncü bir kişiye tapuda satış göstererek devrettiği, gerçekte ise bağışladığı durumlar miras uyuşmazlıklarının en yaygın konusudur. Yargı uygulamasında buna muris muvazaası denir.

Hukuki dayanak

Yargıtay'ın 1 Nisan 1974 tarihli içtihadı birleştirme kararına göre mirasbırakanın, mirasçılarını miras hakkından yoksun bırakmak amacıyla, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi olarak göstermesi hâlinde yapılan devir geçersizdir. Görünürdeki satış tarafların gerçek iradesini yansıtmadığı için, gizlenen bağış ise resmî şekilde yapılmadığı için hüküm doğurmaz.

Kimler dava açabilir?

Miras hakkı zedelenen her mirasçı, saklı payı bulunsun veya bulunmasın, tapu kaydının kendi miras payı oranında iptalini ve adına tescilini isteyebilir. Dava mirasbırakanın ölümünden sonra açılır ve herhangi bir zamanaşımı ya da hak düşürücü süreye tabi değildir.

Mahkeme neye bakar?

Mirasbırakanın gerçek iradesi araştırılır. Değerlendirmede şu olgular öne çıkar:

  • Mirasbırakanın taşınmazını satmasını gerektiren bir ihtiyacının bulunup bulunmadığı
  • Devralan kişinin bedeli ödeyecek mali güce sahip olup olmadığı
  • Tapuda gösterilen bedel ile taşınmazın gerçek değeri arasındaki fark
  • Taraflar arasındaki yakınlık ve mirasbırakanın diğer mirasçılarla ilişkisi
  • Yörenin gelenekleri ve olayların akışı

Muvazaa, tanık dâhil her türlü delille ispatlanabilir.

Davanın sınırları

  • İçtihat yalnızca tapuya kayıtlı taşınmazlar bakımından uygulanır; taşınırlar ve tapusuz taşınmazlar için bu yola başvurulamaz.
  • Devir tapuda açıkça bağış olarak yapılmışsa muvazaa değil, koşulları varsa tenkis davası gündeme gelir.
  • Mirasbırakan mal kaçırma amacıyla değil, mirasçıları arasında hakkaniyete uygun bir paylaştırma yapmak veya gerçek bir minnet borcunu karşılamak amacıyla hareket etmişse dava reddedilir.
  • Taşınmaz iyi niyetli üçüncü bir kişiye geçmişse tapu iptali yerine bedel istenebilir.

Uygulama notu

Dava asliye hukuk mahkemesinde, taşınmazın bulunduğu yerde açılır. Muvazaanın ispatlanamaması ihtimaline karşı dava dilekçesinde tenkis talebinin de ikinci kademede ileri sürülmesi, olası hak kaybını önler.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulaması değişebileceğinden somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Bu konu hakkında hukuki desteğe mi ihtiyacınız var?

İletişime Geçin