Tutuklama bir ceza değil, yargılamanın sağlıklı yürümesi için başvurulan geçici bir koruma tedbiridir. Bu nedenle ancak kanundaki şartlar birlikte gerçekleştiğinde ve daha hafif bir tedbir yeterli olmadığında uygulanabilir.
Hangi şartlarda tutuklama kararı verilir?
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 100. maddesine göre tutuklama için kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin bulunması gerekir. Tutuklama nedenleri; şüphelinin kaçması veya kaçacağı şüphesini uyandıran somut olgular ile delilleri yok etme, gizleme, değiştirme ya da tanıklar üzerinde baskı kurma girişimidir. Kanunda sayılan bazı suçlarda tutuklama nedeni var sayılabilir. Karar ölçülü olmalı ve gerekçesinde somut olgular gösterilmelidir.
Yalnızca adli para cezasını gerektiren veya hapis cezasının üst sınırı iki yıldan fazla olmayan suçlarda, kanundaki istisnalar dışında tutuklama kararı verilemez.
Adli kontrol
Tutuklama yerine belirli günlerde imza atma, yurt dışına çıkmama veya konutu terk etmeme gibi adli kontrol yükümlülüklerine karar verilebilir (CMK m. 109). Hâkim, adli kontrolün yetersiz kalacağını gerekçesiyle açıklamak zorundadır.
Tutukluluk en fazla ne kadar sürer?
- Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde tutukluluk süresi en çok bir yıldır; zorunlu hâllerde altı ay uzatılabilir.
- Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde süre en çok iki yıldır; uzatma süresi toplam üç yılı, kanunda sayılan bazı suçlarda beş yılı geçemez.
Soruşturma evresi için ayrıca daha kısa üst sınırlar öngörülmüştür.
İtiraz ve tahliye talebi
Tutuklama kararına ve tahliye isteminin reddine karşı, kararın öğrenildiği tarihten itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir. İtiraz, kararı veren merci aracılığıyla yapılır. Tutukluluğun devamının gerekip gerekmediği en geç otuzar günlük aralıklarla kendiliğinden incelenir; şüpheli veya sanık da her aşamada serbest bırakılmasını isteyebilir. Olağan yollar tüketildikten sonra Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir. Haksız tutuklanan kişi, kararın kesinleştiğinin kendisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde bir yıl içinde tazminat isteyebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulaması değişebileceğinden somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Bu konu hakkında hukuki desteğe mi ihtiyacınız var?
İletişime Geçin