Tapuda hemen devir yapılamayan durumlarda taraflar, satışın ileride yapılacağını bir ön sözleşmeyle kararlaştırır. Bu sözleşmenin geçerliliği sıkı şekil kurallarına bağlıdır.
Şekil
Taşınmaz satış vaadi sözleşmesi noterde düzenleme biçiminde yapılır. Tarafların kendi aralarında hazırlayıp imzaladıkları veya noterde yalnızca imzaları onaylanan belgeler, tapulu taşınmazlar bakımından geçersizdir.
Tapuya şerh
Sözleşme tapu kütüğüne şerh edilebilir. Şerh, vaat alacaklısının hakkını taşınmazı sonradan edinen kişilere karşı da ileri sürebilmesini sağlar. Şerhin etkisi beş yıldır; bu süre içinde satış yapılmaz veya dava açılmazsa şerh kendiliğinden hükümsüz kalır. Şerh verilmemişse taşınmaz iyi niyetli üçüncü bir kişiye devredildiğinde vaat alacaklısı yalnızca tazminat isteyebilir.
Tescile zorlama davası
Satıcı tapuda devri yapmaktan kaçınırsa vaat alacaklısı, taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde tapu iptali ve tescil davası açabilir. Mahkeme, sözleşmenin geçerli ve ifasının mümkün olduğunu tespit ederse tescile karar verir. Satış bedelinin ödenmemiş kısmı varsa tescil, bu bedelin depo edilmesi koşuluna bağlanır.
Zamanaşımı
Satış vaadinden doğan haklar on yıllık zamanaşımına tabidir. Ancak yargı uygulamasına göre taşınmaz vaat alacaklısına teslim edilmiş ve alacaklı taşınmazı malik gibi kullanmaktaysa, satıcının zamanaşımı savunması dürüstlük kuralına aykırı sayılır.
İfayı engelleyen durumlar
- Taşınmazın imar durumu nedeniyle bölünmesinin mümkün olmaması
- Vaat edilen bağımsız bölüm için kat irtifakının kurulmamış olması
- Taşınmazın sözleşmede yeterince belirli olmaması
Bu durumlarda tescil yerine tazminat veya ödenen bedelin iadesi gündeme gelir.
Haricen yapılan satışlar
Tapulu bir taşınmazın adi yazılı belgeyle satılması geçersizdir. Taraflar verdiklerini geri isteyebilir; yargı, ödenen bedelin iadesinde paranın alım gücündeki değişimi dikkate almaktadır. Tapusuz taşınmazlarda ise zilyetliğin devrine ilişkin yazılı sözleşmeler geçerlidir.
Uygulama notu
Satış vaadi sözleşmesi imzalanmadan önce tapu kaydındaki ipotek, haciz ve şerhler ile taşınmazın imar durumu incelenmelidir. Bedelin banka aracılığıyla ödenmesi ve ödeme belgelerinin saklanması, ileride doğabilecek uyuşmazlıkta ispatı kolaylaştırır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulaması değişebileceğinden somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Bu konu hakkında hukuki desteğe mi ihtiyacınız var?
İletişime Geçin