Bir taşınmazda birden fazla kişinin hissesi varsa ve paydaşlardan biri payını paydaş olmayan üçüncü bir kişiye satarsa, diğer paydaşlar o payı aynı bedelle satın alma hakkına sahiptir. Buna yasal önalım hakkı veya halk arasındaki adıyla şufa hakkı denir. Hak, yabancı birinin ortaklığa girmesini engelleyerek paydaşları korur.
Hangi durumlarda kullanılır?
- Taşınmaz paylı mülkiyet hâlinde olmalıdır. Elbirliği mülkiyetinde (örneğin paylaşılmamış mirasta) yasal önalım hakkı kural olarak kullanılamaz.
- Pay, paydaş olmayan bir kişiye satılmış olmalıdır. Paydaşlar arasındaki satışlarda önalım hakkı doğmaz.
- İşlem gerçek bir satış olmalıdır. Bağış, mal değişimi veya cebri artırma yoluyla satışta önalım hakkı kullanılamaz; ancak bağış görünümündeki işlemin gerçekte satış olduğu ispat edilirse dava açılabilir.
Dava süreleri
Satış, alıcı veya satıcı tarafından diğer paydaşlara noter aracılığıyla bildirilir. Önalım hakkı, bu bildirimden itibaren üç ay içinde ve her hâlde satışın üzerinden iki yıl geçmekle düşer. Bildirim yapılmamışsa üç aylık süre, paydaşın satışı başka yolla öğrendiği tarihten başlar. Bu süreler hak düşürücüdür; geçirildiğinde hak tamamen kaybolur.
Bedelin depo edilmesi
Önalım hakkı, dava yoluyla alıcıya karşı kullanılır. Davayı açan paydaş, tapuda gösterilen satış bedelini ve alıcının ödediği tapu harcı gibi giderleri, hâkimin vereceği süre içinde mahkemenin belirleyeceği yere yatırmak zorundadır. Tapudaki bedelin gerçek değerin altında gösterildiği durumlarda alıcı, gerçek bedeli ispat ederse bu bedel esas alınır. Bu nedenle dava açmadan önce satışın koşulları dikkatle araştırılmalıdır.
Hakkından vazgeçme
Paydaşlar, önalım hakkından önceden vazgeçebilir; ancak bunun resmî şekilde yapılması gerekir ve bu vazgeçme tapu kütüğüne şerh verilebilir. Belirli bir satışla ilgili olarak sonradan yapılan feragat yazılı şekilde de geçerlidir.
Pratik öneri
Hisseli bir taşınmazda pay satın almayı düşünen kişi, diğer paydaşların önalım hakkını kullanma ihtimalini hesaba katmalıdır. Paydaş olarak satışı öğrenen kişinin de üç aylık süreyi kaçırmamak için hızlı hareket etmesi gerekir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulaması değişebileceğinden somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Bu konu hakkında hukuki desteğe mi ihtiyacınız var?
İletişime Geçin