Arsanıza komşunun duvar örmesi, tarlanızın bir bölümünün başkası tarafından ekilmesi ya da hisseli bir taşınmazın tek bir paydaş tarafından kullanılması... Mülkiyet hakkına yapılan bu tür haksız müdahalelere karşı malik, Türk Medeni Kanunu'nun 683. maddesine dayanarak elatmanın önlenmesi davası açabilir.
Dava ne sağlar?
Mahkeme, davalının taşınmaza müdahalesinin hukuka aykırı olduğunu tespit ederse müdahalenin sona erdirilmesine karar verir. Müdahale bir yapı, duvar, çit veya ağaç dikimi şeklindeyse bunların kaldırılmasına, yani kal'e de hükmedilebilir. Aynı davada, haksız kullanım süresi için ecrimisil, yani tazminat da istenebilir.
Kimler dava açabilir?
- Taşınmazın maliki.
- Paylı mülkiyette paydaşlardan her biri, taşınmazın tamamı için dava açabilir.
- Elbirliği mülkiyetinde (paylaşılmamış mirasta) mirasçılardan biri, diğerlerinin muvafakatini almadan da tüm mirasçılar adına dava açabilir.
Paydaşlar arasında elatma
Bir paydaşın taşınmazı tek başına kullanması tek başına haksız elatma sayılmaz. Diğer paydaşlar kullanım taleplerini bildirmişse veya kullanımlarını engelleyen bir davranış varsa elatma gündeme gelir. Paydaşlar arasındaki davada ecrimisil istenebilmesi için de çoğu durumda önceden yapılmış bir intifadan men koşulu aranır; bunun için noter ihtarı göndermek yerinde olur.
İspat ve keşif
Müdahalenin varlığı ve sınırları, mahallinde yapılacak keşif ve fen bilirkişisi raporuyla belirlenir. Tapu kayıtları, kadastro paftaları ve uydu görüntüleri önemli delillerdir. Yapının ne zamandan beri bulunduğu ecrimisil hesabı için de önem taşır.
Zamanaşımı ve süre
Tapuya kayıtlı taşınmazlarda elatmanın önlenmesi ve kal talepleri zamanaşımına uğramaz. Ecrimisil ise geriye dönük beş yıl için istenebilir.
Arabuluculuk
Uyuşmazlık komşuluk hukukundan veya paylı mülkiyet ilişkisinden kaynaklanıyorsa, dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa son tutanakla birlikte dava açılır.
İyiniyetli yapı sahibi
Başkasının arazisine iyiniyetle yapı yapan kişi, yapının değeri arazinin değerinden açıkça fazlaysa uygun bir bedel karşılığında arazinin mülkiyetinin kendisine verilmesini isteyebilir. Bu talep, kal davalarında sıkça karşılaşılan bir savunmadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulaması değişebileceğinden somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Bu konu hakkında hukuki desteğe mi ihtiyacınız var?
İletişime Geçin