Müşteri listeleri, fiyatlandırma yöntemleri, üretim formülleri ve iş planları çoğu zaman bir işletmenin en değerli varlığıdır. Bu bilgiler patent veya marka gibi tescille değil, gizli tutuldukları sürece korunur.
Ticari sır nedir?
Bir bilginin ticari sır sayılabilmesi için kural olarak üç koşul aranır:
- Bilgi, ilgili çevrelerce bilinmemeli ve kolayca elde edilememelidir.
- Gizli olması nedeniyle ekonomik bir değer taşımalıdır.
- Sahibi tarafından gizli tutulması için makul önlemler alınmış olmalıdır.
Gizlilik önlemi alınmamış bir bilginin sır olduğunu sonradan ileri sürmek güçtür.
Hukuki koruma
Türk Ticaret Kanunu'na göre üretim ve iş sırlarını hukuka aykırı olarak ele geçirmek, ifşa etmek veya bunlardan yararlanmak haksız rekabettir. Zarar gören; fiilin haksız olup olmadığının tespitini, haksız rekabetin önlenmesini, sonuçlarının ortadan kaldırılmasını ve tazminat ödenmesini isteyebilir. Bu davalar, hakkın doğduğunun öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde üç yıl içinde açılmalıdır.
Cezai koruma
Türk Ceza Kanunu'nun 239. maddesi, sıfat veya görevi gereği öğrendiği ticari sırrı yetkisiz kişilere veren veya ifşa eden kişileri şikâyet üzerine cezalandırır. Bilgilerin hukuka aykırı yolla elde edilerek kullanılması da aynı kapsamdadır.
Çalışanın sır saklama borcu
İşçi, iş gördüğü sırada öğrendiği üretim ve iş sırlarını hizmet ilişkisinin devamı süresince kendi yararına kullanamaz ve başkalarına açıklayamaz. İşverenin haklı menfaatinin korunması için gerekli olduğu ölçüde bu yükümlülük hizmet ilişkisinin sona ermesinden sonra da sürer. Sırların açıklanması, işverene sözleşmeyi haklı nedenle feshetme imkânı verir.
Gizlilik sözleşmesinde bulunması gerekenler
- Gizli bilginin kapsamının somut biçimde tanımlanması
- Bilginin hangi amaçla kullanılabileceği ve kimlerle paylaşılabileceği
- Kamuya açık bilgiler gibi istisnalar
- Yükümlülüğün süresi
- Sözleşme sona erdiğinde belgelerin iadesi veya imhası
- İhlal hâlinde ödenecek cezai şart
Önlemler
Sözleşme tek başına yeterli değildir. Bilgiye erişimin yetkiye bağlanması, belgelerin gizlilik derecesiyle işaretlenmesi, çalışan ayrılırken erişimlerin kapatılması ve cihazların iade alınması, hem sızıntıyı önler hem de dava hâlinde bilginin sır olarak korunduğunu ispatlamaya yarar.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulaması değişebileceğinden somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Bu konu hakkında hukuki desteğe mi ihtiyacınız var?
İletişime Geçin