Bir fotoğrafın, yazının, müziğin veya yazılımın izinsiz kullanılması, eser sahibine hem kullanımı durdurma hem de bedel isteme hakkı verir. Bu korumadan yararlanmak için eserin bir yere kaydedilmiş olması gerekmez.
Hangi ürünler eser sayılır?
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'na göre sahibinin hususiyetini taşıyan ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar ve sinema eserleri korunur. Bilgisayar programları, fotoğraflar, mimari projeler ve grafik tasarımlar da bu kapsamdadır. Koruma, eserin meydana getirilmesiyle kendiliğinden doğar; tescil veya kayıt hakkın doğumu için şart değildir, yalnızca ispat kolaylığı sağlar.
Eser sahibinin hakları
- Manevi haklar: Eserin kamuya sunulup sunulmayacağına karar verme, eser sahibi olarak adının belirtilmesini isteme ve eserde değişiklik yapılmasını yasaklama.
- Mali haklar: İşleme, çoğaltma, yayma, temsil ve umuma iletim hakları.
Mali haklar, eser sahibinin yaşamı boyunca ve ölümünden itibaren yetmiş yıl süreyle korunur. Mali hakların devri veya kullanım izni verilmesi yazılı yapılmalı ve hangi hakların devredildiği sözleşmede ayrı ayrı gösterilmelidir.
İzin gerekmeyen kullanımlar
Kâr amacı güdülmeksizin şahsen kullanım için çoğaltma, kaynak gösterilerek ve amacın haklı kıldığı ölçüde yapılan iktibas ile eğitim amaçlı bazı kullanımlar kanunda sayılan sınırlar içinde serbesttir. İnternette bulunan bir fotoğrafı kaynak göstererek ticari amaçla kullanmak ise bu istisnalara girmez.
İhlal hâlinde talepler
Eser sahibi tecavüzün durdurulmasını ve önlenmesini isteyebilir. İzni alınmadan eseri kullanan kişiden, sözleşme yapılmış olsaydı istenebilecek bedelin en çok üç katı talep edilebilir (m. 68). Ayrıca maddi ve manevi tazminat davası açılabilir. İhlal aynı zamanda suç oluşturur; soruşturma şikâyete bağlıdır.
İnternet ortamındaki ihlallerde, hak sahibi önce içeriğin kaldırılmasını içerik sağlayıcıdan ister; içerik üç gün içinde kaldırılmazsa Cumhuriyet savcılığına başvurulabilir. İhlalin tarihli ekran görüntüleriyle belgelenmesi ve eserin size ait olduğunu gösteren ham dosya, taslak ve yazışmaların saklanması davada belirleyici olur.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulaması değişebileceğinden somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Bu konu hakkında hukuki desteğe mi ihtiyacınız var?
İletişime Geçin