Bir ürünün rakiplerinden ayrılmasını sağlayan çoğu zaman teknik özelliği değil görünümüdür. Tasarım hukuku, ürünün veya bir parçasının dış görünümünü korur.
Ne korunur?
Sınai Mülkiyet Kanunu'na göre tasarım; ürünün tümünün veya bir parçasının çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür. Mobilya, tekstil, ambalaj, takı, aydınlatma ürünleri, grafik semboller ve ekran arayüzleri tasarım olarak tescil edilebilir.
Koruma şartları
- Yenilik: Tasarımın aynısı daha önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olmalıdır.
- Ayırt edici nitelik: Tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim, önceki tasarımlardan farklı olmalıdır.
Teknik fonksiyonun zorunlu kıldığı görünüm özellikleri ve ürün monte edildiğinde görünmeyen parçalar korunmaz.
Tescilli ve tescilsiz tasarım
- Tescilli tasarım: Koruma süresi başvuru tarihinden itibaren beş yıldır. Beşer yıllık dönemlerle yenilenerek toplam yirmi beş yıla kadar uzatılabilir.
- Tescilsiz tasarım: İlk kez Türkiye'de kamuya sunulan tasarımlar, tescil edilmemiş olsa bile sunulduğu tarihten itibaren üç yıl korunur. Bu koruma yalnızca tasarımın kopyalanmasına karşı ileri sürülebilir.
Tasarımcının kendi tasarımını kamuya sunmasından itibaren on iki ay içinde yapılan başvuruda bu sunum yeniliği etkilemez.
Başvuru süreci
Başvuru Türk Patent ve Marka Kurumuna yapılır; tasarımın görsel anlatımının açık ve eksiksiz sunulması gerekir. Aynı sınıftaki birden çok tasarım tek başvuruda toplanabilir. Tescil edilen tasarım bültende yayımlanır; üçüncü kişiler yayımdan itibaren üç ay içinde itiraz edebilir.
Tecavüz hâlinde
Tasarım sahibinin izni olmadan tasarımın aynısının veya genel izlenim bakımından belirgin şekilde farklı olmayan benzerinin üretilmesi, satılması veya ithal edilmesi tecavüz oluşturur. Hak sahibi tecavüzün durdurulmasını, ürünlere el konulmasını ve tazminat ödenmesini isteyebilir. Karşı taraf ise tasarımın yeni olmadığını ileri sürerek hükümsüzlük davası açabilir. Bu nedenle tasarımın oluşturulma sürecini ve ilk kamuya sunum tarihini gösteren eskiz, dosya ve yazışmaların saklanması önemlidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulaması değişebileceğinden somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Bu konu hakkında hukuki desteğe mi ihtiyacınız var?
İletişime Geçin