Bilgi Havuzu

Tasarrufun iptali davası: borçlu mal kaçırdıysa

Hakkında takip başlatılan veya başlatılacağını öngören borçlunun mallarını yakınlarına devretmesi sık karşılaşılan bir durumdur. Alacaklı, bu devirlere rağmen o mallardan alacağını tahsil etme yetkisini mahkemeden isteyebilir.

Davanın amacı

Tasarrufun iptali davası, devredilen malın mülkiyetini borçluya geri döndürmez. Dava kabul edilirse alacaklı, o mal üçüncü kişi adına kayıtlı kalsa bile mal üzerinde haciz ve satış isteyebilir.

Şartları

  • Alacaklının borçluya karşı gerçek bir alacağı bulunmalıdır.
  • Borçlu hakkındaki icra takibi kesinleşmiş olmalıdır.
  • Borçlunun aciz hâlinde olduğu, kesin veya geçici aciz belgesiyle ortaya konulmalıdır. Haczedilecek mal bulunmadığını veya malların borcu karşılamadığını gösteren haciz tutanağı geçici aciz belgesi sayılır.
  • İptali istenen tasarruf, borcun doğumundan sonra yapılmış olmalıdır.

İptale tabi işlemler

  • Karşılıksız tasarruflar (İİK m. 278): Hacizden veya aczden geriye doğru iki yıl içinde yapılan bağışlar. Eş ve yakın hısımlarla yapılan ivazlı işlemler ile malın değerine göre çok düşük bedelle yapılan satışlar da bağış gibi değerlendirilir.
  • Aciz hâlinde yapılan işlemler (m. 279): Borçlunun aciz hâlindeyken son bir yıl içinde yaptığı bazı teminat ve ödeme işlemleri.
  • Zarar verme kastıyla yapılan işlemler (m. 280): Malvarlığı borçlarına yetmeyen borçlunun alacaklılarına zarar verme kastıyla yaptığı, karşı tarafın da bu durumu bildiği veya bilmesi gerektiği işlemler. Ticari işletmenin veya işyerindeki malların tamamının ya da önemli bölümünün devrinde, devralanın borçlunun kastını bildiği kabul edilir.

Davanın tarafları ve süre

Dava, borçlu ile borçludan malı devralan üçüncü kişiye karşı birlikte açılır. Mal kötü niyetli başka kişilere geçmişse onlar da davalı gösterilir. Dava hakkı, tasarrufun yapıldığı tarihten itibaren beş yıl geçmekle düşer.

Sonuç

Davanın kabulü hâlinde alacaklı, alacağı ve ferileriyle sınırlı olarak dava konusu mal üzerinde cebri icra yetkisi kazanır. Mal iyi niyetli bir kişiye geçmiş ve artık ulaşılamıyorsa, üçüncü kişi malın bedeli oranında tazminata mahkûm edilir.

Muvazaa davasıyla ilişkisi

Devrin gerçekte hiç yapılmak istenmediği, yalnızca görünüşte yapıldığı iddia ediliyorsa genel hükümlere göre muvazaa davası da açılabilir. Bu davada aciz belgesi ve beş yıllık süre aranmaz; ancak ispat koşulları farklıdır. Olayın özelliğine göre iki talebin birlikte ileri sürülmesi mümkündür.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulaması değişebileceğinden somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Bu konu hakkında hukuki desteğe mi ihtiyacınız var?

İletişime Geçin