Bilgi Havuzu

Menfi tespit ve istirdat davası

Hakkında icra takibi başlatılan veya başlatılma ihtimali bulunan kişi, borçlu olmadığını mahkeme kararıyla tespit ettirebilir. İtiraz süresi kaçırılmış olsa bile bu yol açıktır.

Menfi tespit davası

İcra ve İflas Kanunu'nun 72. maddesine göre borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Dava genel mahkemelerde görülür; uyuşmazlığın niteliğine göre asliye hukuk, asliye ticaret, tüketici veya iş mahkemesi görevlidir.

Takibe etkisi

  • Takipten önce açılan dava: Mahkeme, alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat karşılığında icra takibinin durdurulmasına ihtiyati tedbir yoluyla karar verebilir.
  • Takipten sonra açılan dava: Takip durdurulamaz. Ancak borçlu, gecikmeden doğan zararları karşılamak üzere alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere teminat gösterirse, icra veznesine giren paranın dava sonuna kadar alacaklıya verilmemesine karar verilebilir.

Davanın sonucu

  • Dava borçlu lehine sonuçlanırsa takip durur; karar kesinleşince takip iptal edilir. Alacaklının takibinde haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, borçlunun istemi üzerine alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilir.
  • Dava alacaklı lehine sonuçlanırsa tedbir kalkar. Tedbir nedeniyle alacağını geç alan alacaklı lehine, yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere tazminata karar verilir.

İspat yükü

Kural olarak alacağın varlığını alacaklı ispatlamalıdır. Ancak borç bir senede dayanıyorsa ve borçlu senedin bedelsiz kaldığını, teminat amacıyla verildiğini veya ödendiğini ileri sürüyorsa, bu iddiasını kendisi ve kural olarak yazılı delille ispat etmek zorundadır.

İstirdat davası

Borçlu, dava sırasında veya itiraz edemediği için borçlu olmadığı bir parayı ödemek zorunda kalmışsa, ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde istirdat davası açarak paranın geri verilmesini isteyebilir. Devam eden menfi tespit davası sırasında borç ödenirse dava kendiliğinden istirdat davasına dönüşür.

Uygulama notu

Ticari nitelikteki menfi tespit ve istirdat davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Teminat tutarı ve tedbir talebi dava dilekçesinde açıkça belirtilmelidir; haciz ve satış işlemleri sürdüğünden tedbir kararının gecikmeden alınması önem taşır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulaması değişebileceğinden somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Bu konu hakkında hukuki desteğe mi ihtiyacınız var?

İletişime Geçin