Şirketin müşteri çevresini ve ticari bilgilerini en iyi bilenler yöneticileri, ortakları ve çalışanlarıdır. Hukuk, bu kişilerin şirketle rekabet etmesini farklı kurallarla sınırlar.
Anonim şirket yönetim kurulu üyesi
Türk Ticaret Kanunu'nun 396. maddesine göre yönetim kurulu üyelerinden biri, genel kurulun iznini almaksızın şirketin işletme konusuna giren ticari iş türünden bir işlemi kendi veya başkası hesabına yapamaz; aynı tür ticari işlerle uğraşan bir şirkete sorumluluğu sınırsız ortak sıfatıyla giremez.
İhlal hâlinde şirket; tazminat isteyebilir, yapılan işlemi şirket adına yapılmış sayabilir veya üçüncü kişiler hesabına yapılan işlemlerden doğan menfaatlerin şirkete ait olduğunu ileri sürebilir. Bu haklar, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde işlemin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır.
Limited şirket müdürü ve ortağı
Müdürler, şirket sözleşmesinde aksi öngörülmemiş veya diğer ortakların tümü yazılı olarak izin vermemişse şirketle rekabet oluşturan bir faaliyette bulunamaz. Ortaklar ise şirket sırlarını korumakla ve şirketin çıkarlarını zedeleyecek davranışlardan kaçınmakla yükümlüdür; şirket sözleşmesiyle ortaklar için ayrıca rekabet yasağı öngörülebilir.
İşçi bakımından rekabet yasağı
İş ilişkisi sürerken işçi, sadakat borcu gereği işverenle rekabet edemez. İş ilişkisi sona erdikten sonra rekabet yasağı ancak sözleşmeyle kararlaştırılmışsa geçerlidir. Türk Borçlar Kanunu'nun 444 ve devamı maddelerine göre;
- sözleşme yazılı yapılmalıdır,
- işçi, işverenin müşteri çevresi veya üretim sırları ya da işleri hakkında bilgi edinme imkânına sahip olmalı ve bu bilgilerin kullanılması işverenin önemli bir zararına yol açabilecek nitelikte olmalıdır,
- yasak; yer, zaman ve işin türü bakımından işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı olarak tehlikeye düşürecek biçimde sınırsız olamaz,
- süre, özel durum ve koşullar dışında iki yılı aşamaz.
Hâkim, aşırı nitelikteki rekabet yasağını kapsamı veya süresi bakımından sınırlayabilir.
Yasağın sona ermesi
İşverenin yasağın sürdürülmesinde gerçek bir yararının kalmadığı belirlenirse yasak sona erer. Sözleşme işveren tarafından haklı bir sebep olmaksızın veya işçi tarafından işverene yüklenebilen bir nedenle feshedilirse de rekabet yasağı ortadan kalkar.
İhlalin sonuçları
Yasağa aykırı davranan işçi, işverenin bu yüzden uğradığı zararı gidermekle yükümlüdür. Sözleşmede cezai şart öngörülmüşse işçi kural olarak bu tutarı ödeyerek yükümlülükten kurtulabilir; ancak aşan zarar ayrıca istenebilir. Sözleşmede açıkça ve yazılı olarak kararlaştırılmışsa işveren, yasağa aykırı davranışa son verilmesini de talep edebilir.
Pay devrinde rekabet etmeme taahhüdü
Şirket paylarını devreden ortağın belirli bir süre aynı alanda faaliyet göstermemeyi üstlenmesi mümkündür. Bu taahhüdün de süre, konu ve coğrafi alan bakımından makul sınırlar içinde kalması gerekir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulaması değişebileceğinden somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Bu konu hakkında hukuki desteğe mi ihtiyacınız var?
İletişime Geçin