Bilgi Havuzu

Limited şirkette ortaklıktan çıkma ve çıkarılma

Ortaklar arasındaki anlaşmazlık şirketin işleyişini kilitlediğinde, payını satacak alıcı bulamayan ortak için çıkış yolu sınırlı görünür. Türk Ticaret Kanunu, bu durumlar için çıkma ve çıkarılma kurumlarını düzenlemiştir.

Ortaklıktan çıkma

Şirket sözleşmesi ortaklara çıkma hakkı tanıyabilir ve bu hakkın kullanılmasını belirli koşullara bağlayabilir. Sözleşmede böyle bir hüküm olmasa da her ortak, haklı sebeplerin varlığında şirketten çıkmasına karar verilmesi için dava açabilir (TTK m. 638).

Haklı sebep, ortaklık ilişkisinin sürdürülmesini çekilmez hâle getiren olgulardır. Yargı kararlarında şu durumlar haklı sebep olarak değerlendirilmiştir:

  • Uzun süre kâr dağıtılmaması
  • Ortağın bilgi alma ve inceleme hakkının sürekli engellenmesi
  • Ortağın yönetimden ve karar süreçlerinden dışlanması
  • Şirket kaynaklarının çoğunluk ortakları lehine kullanılması
  • Ortaklar arasındaki güven ilişkisinin kalıcı olarak bozulması

Mahkeme, dava süresince davacının ortaklıktan doğan bazı hak ve borçlarının dondurulmasına karar verebilir.

Ortaklıktan çıkarılma

  • Genel kurul kararıyla: Şirket sözleşmesinde çıkarılma sebepleri öngörülmüşse, bu sebeplere dayanarak genel kurul kararıyla ortak çıkarılabilir. Çıkarılan ortak, kararın noter aracılığıyla kendisine bildirilmesinden itibaren üç ay içinde iptal davası açabilir.
  • Mahkeme kararıyla: Sözleşmede hüküm bulunmasa bile şirket, haklı sebeplerin varlığında ortağın çıkarılmasını mahkemeden isteyebilir (m. 640).

Ayrılma akçesi

Şirketten ayrılan ortak, esas sermaye payının gerçek değerine uyan ayrılma akçesini isteme hakkına sahiptir (m. 641). Gerçek değer, şirketin malvarlığı ve gelecekteki kazanç beklentisi dikkate alınarak bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Şirket sözleşmesi, ayrılma akçesinin hesaplanması konusunda farklı bir düzenleme içerebilir.

Fesih davası seçeneği

Haklı sebeplerin varlığında ortak, şirketin feshini de dava edebilir. Mahkeme bu davada fesih yerine, davacı ortağa payının gerçek değerinin ödenmesine ve şirketten çıkarılmasına ya da duruma uygun başka bir çözüme hükmedebilir (m. 636).

Uygulama notu

Davadan önce haklı sebebi ortaya koyacak belgelerin toplanması gerekir: genel kurul tutanakları, cevapsız kalan bilgi talepleri, finansal tablolar ve yazışmalar. Görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir. Değerleme, davanın en çok tartışılan aşaması olduğundan şirketin mali durumuna ilişkin kayıtların baştan itibaren dosyaya kazandırılması önem taşır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulaması değişebileceğinden somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Bu konu hakkında hukuki desteğe mi ihtiyacınız var?

İletişime Geçin