Anonim şirkette pay devri limited şirkete göre daha kolaydır; ancak devrin şekli, payın senede bağlanıp bağlanmadığına ve senedin türüne göre değişir.
Senede bağlanmamış paylar
Şirket pay senedi çıkarmamışsa pay, alacağın devri hükümlerine göre yazılı bir devir sözleşmesiyle devredilir. Devrin şirkete bildirilmesi ve pay defterine kaydedilmesi, devralanın şirkete karşı pay sahipliği haklarını kullanabilmesi için gereklidir.
Nama yazılı pay senetleri
Nama yazılı pay senetleri, ciro edilmiş senedin zilyetliğinin devralana geçirilmesiyle devredilir. Devir, şirkete karşı ancak pay defterine kayıtla hüküm ifade eder; şirket, pay defterinde kayıtlı kişiyi pay sahibi olarak tanır.
Hamiline yazılı pay senetleri
Hamiline yazılı pay senetlerinin devri, zilyetliğin geçirilmesiyle birlikte devralan tarafından Merkezi Kayıt Kuruluşuna bildirimde bulunulmasıyla şirket ve üçüncü kişiler bakımından hüküm ifade eder. Bildirim yapılmazsa senede bağlı haklar kullanılamaz. Hamiline yazılı pay senedi çıkarılabilmesi için pay bedelinin tamamının ödenmiş olması gerekir.
Devir sınırlamaları
- Kanuni sınırlama: Bedeli tamamen ödenmemiş nama yazılı paylar, kural olarak ancak şirketin onayıyla devredilebilir.
- Esas sözleşmeyle sınırlama (bağlam): Esas sözleşme, nama yazılı payların ancak şirketin onayıyla devredilebileceğini öngörebilir. Şirket, esas sözleşmede öngörülen önemli bir sebebi ileri sürerek veya devredene paylarını gerçek değeriyle almayı önererek onay istemini reddedebilir. Şirket, onay istemini en geç üç ay içinde reddetmezse onay verilmiş sayılır.
- Sözleşmesel sınırlamalar: Pay sahipleri arasındaki sözleşmelerde öngörülen önalım, birlikte satma ve birlikte satışa zorlama hakları yalnızca sözleşmenin taraflarını bağlar; şirkete karşı ileri sürülemez.
Devralanın dikkat etmesi gerekenler
- Payın bedelinin tamamen ödenip ödenmediği; ödenmemiş sermaye borcu devralana geçer.
- Pay üzerinde rehin veya haciz bulunup bulunmadığı
- Esas sözleşmedeki bağlam hükümleri ve imtiyazlar
- Şirketin mali ve hukuki durumu; borçlar, davalar ve vergi riskleri
- Devredenin verdiği beyan ve garantiler ile bunların ihlali hâlinde tazminat yükümlülüğü
Tek pay sahipliği
Devir sonucunda şirket tek pay sahipli hâle gelirse, bu durum kanunda öngörülen süre içinde yönetim kuruluna bildirilir ve tescil ettirilir.
Vergisel yön
Gerçek kişilerin pay devrinden elde ettiği kazancın vergilendirilmesi, payın senede bağlanıp bağlanmadığına ve elde tutma süresine göre değişir. Belirli bir süre elde tutulan pay senetlerinin satışından doğan kazanç istisnadan yararlanabilirken, senede bağlanmamış payların devrinde idarenin yaklaşımı farklıdır. Bu nedenle devirden önce payların durumunun ve vergisel sonuçların bir mali müşavirle birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Uygulama notu
Devir sözleşmesinde bedelin ödeme koşulları, kapanış tarihi, devir öncesi döneme ait borçlardan sorumluluk ve rekabet etmeme taahhüdü açıkça düzenlenmelidir. Devrin pay defterine işlendiğinin kontrol edilmesi, genel kurula katılım ve kâr payı hakkının kullanılabilmesi bakımından zorunludur.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulaması değişebileceğinden somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Bu konu hakkında hukuki desteğe mi ihtiyacınız var?
İletişime Geçin