Bilgi Havuzu

Kâr payı hakkı ve kârın dağıtılmaması

Şirket yıllardır kâr ediyor ancak ortaklara hiç dağıtım yapılmıyorsa, azınlıkta kalan ortak için ortaklığın ekonomik anlamı kalmaz. Kanun bu duruma karşı çeşitli imkânlar tanır.

Kâr payı hakkı

Her pay sahibi, kanun ve esas sözleşme hükümlerine göre pay sahiplerine dağıtılması kararlaştırılmış net dönem kârına payı oranında katılma hakkına sahiptir. Kârın dağıtılıp dağıtılmayacağına ve ne kadarının dağıtılacağına genel kurul karar verir. Kâr payı, yalnızca net dönem kârından ve serbest yedek akçelerden dağıtılabilir.

Yedek akçeler

Kâr dağıtılmadan önce kanunun öngördüğü yedek akçelerin ayrılması gerekir. Yıllık kârın belirli bir oranı, ödenmiş sermayenin kanunda öngörülen oranına ulaşıncaya kadar genel kanuni yedek akçe olarak ayrılır. Pay sahiplerine belirli oranda kâr payı dağıtıldıktan sonra, dağıtılacak diğer tutarlar üzerinden ayrıca yedek akçe ayrılır.

Kâr dağıtılmaması hukuka aykırı mıdır?

Genel kurulun kârı dağıtmayıp şirkette bırakma kararı tek başına hukuka aykırı değildir; şirketin yatırım ve finansman ihtiyacı bu kararı haklı kılabilir. Ancak uzun yıllar boyunca, şirketin gerçek ihtiyaçlarıyla açıklanamayacak biçimde kâr dağıtılmaması ve bu sırada çoğunluk ortaklarının huzur hakkı, yüksek ücret veya şirketle yapılan işlemler yoluyla kaynak elde etmesi, dürüstlük kuralına aykırılık oluşturur.

Azınlık ortağın başvurabileceği yollar

  • Genel kurul kararının iptali: Kârın dağıtılmamasına ilişkin karar, dürüstlük kuralına aykırılık nedeniyle karar tarihinden itibaren üç ay içinde dava edilebilir.
  • Haklı sebeple fesih davası: Anonim şirkette sermayenin en az onda birini temsil eden pay sahipleri, haklı sebeplerin varlığında şirketin feshini isteyebilir. Mahkeme fesih yerine, davacıların paylarının gerçek değerinin ödenerek şirketten çıkarılmalarına karar verebilir.
  • Çıkma davası: Limited şirkette ortak, haklı sebeple şirketten çıkmayı ve ayrılma akçesinin ödenmesini talep edebilir.
  • Sorumluluk davası: Şirket kaynaklarının çoğunluk ortakları lehine kullanılması nedeniyle yöneticilere karşı dava açılabilir.

Bilgi alma ve özel denetim

Pay sahibi, finansal tabloları ve yıllık faaliyet raporunu inceleyebilir; genel kurulda yönetim kurulundan şirketin işleri hakkında bilgi isteyebilir. Bilgi talebi haksız olarak reddedilirse mahkemeye başvurulabilir. Belirli olayların açıklığa kavuşturulması için genel kuruldan özel denetim istenebilir; talep reddedilirse azınlık pay sahipleri mahkemeden özel denetçi atanmasını isteyebilir.

Kâr payı alacağının zamanaşımı

Dağıtılmasına karar verilen ancak ödenmeyen kâr payı alacağı beş yıllık zamanaşımına tabidir.

Uygulama notu

Dava açmadan önce şirketin son yıllara ait bilançoları, dağıtılmayan kârların birikimli tutarı, yöneticilere yapılan ödemeler ve ilişkili taraf işlemleri ortaya konulmalıdır. Genel kurulda bilgi talebinin ve muhalefetin tutanağa geçirilmesi, sonraki davaların ön koşulunu oluşturur.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulaması değişebileceğinden somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Bu konu hakkında hukuki desteğe mi ihtiyacınız var?

İletişime Geçin