Bilgi Havuzu

Kamulaştırma ve bedel tespiti

İdare, kamu yararının gerektirdiği hâllerde özel mülkiyetteki taşınmazları bedelini ödeyerek kamulaştırabilir. Malik bakımından iki ayrı soru vardır: kamulaştırma hukuka uygun mudur ve belirlenen bedel gerçek değeri karşılamakta mıdır?

Satın alma usulü

2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'na göre idare, kamu yararı kararı aldıktan sonra öncelikle taşınmazı anlaşarak satın almayı dener. İdarenin oluşturduğu komisyon tahmini bir bedel belirler ve malik pazarlık görüşmesine çağrılır. Anlaşma sağlanırsa tutanak düzenlenir, taşınmaz tapuda idareye devredilir ve bedel ödenir. Anlaşılan bedele ve işleme karşı sonradan dava açılamaz.

Bedel tespiti ve tescil davası

Anlaşma sağlanamazsa idare, taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde bedelin tespiti ve taşınmazın idare adına tescili için dava açar. Mahkeme tarafları duruşmaya çağırır ve bedelde anlaşmaya davet eder; anlaşma olmazsa bilirkişi kurulu aracılığıyla bedeli belirler.

Bedelin belirlenmesinde taşınmazın cinsi, yüzölçümü, imar durumu, kullanım biçimi ve değerini etkileyen bütün unsurlar dikkate alınır. Arsalarda emsal satışlara göre, arazilerde ise taşınmazın getirebileceği net gelire göre hesaplama yapılır. Taşınmazın yalnızca bir bölümü kamulaştırılıyorsa kalan bölümdeki değer azalışı da bedele eklenir. Dava dört ay içinde sonuçlandırılamazsa bedele bu sürenin bitiminden itibaren faiz işletilir.

Kamulaştırma işleminin iptali

Malik, mahkemece yapılan tebligattan itibaren otuz gün içinde kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda iptal davası açabilir. İptal davasında kamu yararı bulunup bulunmadığı, yetki ve usul kurallarına uyulup uyulmadığı incelenir. Bu süre içinde dava açılmazsa kamulaştırma işlemi kesinleşir ve yalnızca bedel tartışılır.

Acele kamulaştırma

Kanun'un 27. maddesindeki olağanüstü hâllerde idare, mahkemece kısa sürede belirlenen bedeli malik adına bankaya yatırarak taşınmaza el koyabilir. Bu bedel geçicidir; asıl bedel sonradan görülecek tespit ve tescil davasında belirlenir ve aradaki fark ödenir.

Malikin diğer hakları

  • Geri alma: Kamulaştırma bedelinin kesinleşmesinden itibaren beş yıl içinde taşınmaz kamulaştırma amacına uygun biçimde kullanılmazsa, malik bedeli faiziyle geri ödeyerek taşınmazını geri alabilir.
  • Vazgeçme: İdare, dava sırasında kamulaştırmadan tek taraflı olarak vazgeçebilir.

Uygulama notu

Uzlaşma görüşmesine gidilmeden önce taşınmazın imar durumu ve yakın tarihli emsal satışlar araştırılmalıdır. Bilirkişi raporuna süresi içinde, emsal ve değerlendirme hatalarını somut biçimde göstererek itiraz edilmesi bedelin doğru belirlenmesinde belirleyicidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulaması değişebileceğinden somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Bu konu hakkında hukuki desteğe mi ihtiyacınız var?

İletişime Geçin