İthalatta ödenen vergilerin büyük bölümü eşyanın gümrük kıymeti üzerinden hesaplanır. Kıymetin eksik beyan edildiği sonucuna varılması, yıllar sonra ek vergi ve ağır para cezalarıyla karşılaşılmasına yol açabilir.
Kıymet nasıl belirlenir?
4458 sayılı Gümrük Kanunu'na göre ithal eşyanın gümrük kıymeti, eşyanın satış bedelidir; yani Türkiye'ye ihraç amacıyla yapılan satışta fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır. Bu fiyata, faturada yer almasa bile kanunda sayılan bazı unsurlar eklenir:
- Satın alma komisyonu dışındaki komisyon ve tellaliye giderleri
- Kap ve ambalaj giderleri
- Alıcının satış koşulu olarak ödediği royalti ve lisans ücretleri
- Giriş limanına veya yerine kadar yapılan nakliye ve sigorta giderleri
- Alıcının satıcıya bedelsiz sağladığı malzeme, kalıp ve tasarım gibi unsurların bedeli
Satış bedeli yöntemi uygulanamıyorsa sırasıyla aynı eşyanın, benzer eşyanın satış bedeli ve kanundaki diğer yöntemler uygulanır.
İlişkili kişiler arasındaki satışlar
Alıcı ile satıcı aynı gruba bağlıysa, aradaki ilişkinin fiyatı etkileyip etkilemediği incelenir. Transfer fiyatlandırması düzeltmeleri ve yıl sonu fiyat farkı faturaları gümrük kıymetini etkileyebileceğinden ayrıca beyan gerektirebilir.
Sonradan kontrol
Gümrük idaresi, eşyanın tesliminden sonra da beyanın doğruluğunu inceleyebilir. Bu incelemede şirketin ticari defterleri, sözleşmeleri, ödeme kayıtları ve lisans anlaşmaları taranır. Eksik beyan tespit edilirse vergi farkı için ek tahakkuk yapılır.
Gümrük vergilerinin yükümlüye tebliği, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihten itibaren üç yıl içinde yapılır. Fiilin ceza gerektiren bir suç oluşturması hâlinde daha uzun süreler geçerlidir. Gümrük işlemlerine ilişkin belgelerin beş yıl süreyle saklanması zorunludur.
Yaptırım
Kıymetin eksik beyan edildiğinin tespiti hâlinde, vergi farkının yanında bu farkın katı tutarında idari para cezası uygulanır. Aykırılığın idarece tespit edilmesinden önce yükümlü tarafından kendiliğinden bildirilmesi durumunda ceza önemli ölçüde indirimli uygulanır.
Ne yapılmalı?
- Royalti, lisans ve teknik hizmet sözleşmeleri gümrük kıymeti yönünden gözden geçirilmelidir.
- Kıymetin ithalat sırasında kesin olarak belirlenemediği durumlarda mevzuattaki istisnai kıymetle beyan imkânı değerlendirilmelidir.
- Ek tahakkuk ve ceza kararlarına karşı on beş gün içinde itiraz edilmeli veya uzlaşma talep edilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulaması değişebileceğinden somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Bu konu hakkında hukuki desteğe mi ihtiyacınız var?
İletişime Geçin