Araç alımı, tüketicilerin yaptığı en yüksek tutarlı alışverişlerden biridir. Aracın ayıplı çıkması hâlinde hakların kapsamı, aracın sıfır mı ikinci el mi olduğuna ve satıcının kim olduğuna göre değişir.
Sıfır araçta ayıp
Üretimden kaynaklanan mekanik ve elektronik arızalar, boya ve kaporta kusurları ile aracın teslimden önce hasar görüp onarıldığının gizlenmesi başlıca ayıp hâlleridir. Tüketici dört seçimlik hakka sahiptir: sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım ve ayıpsız misliyle değişim. Teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim tarihinde var olduğu kabul edilir.
Onarım hakkı kullanıldıktan sonra
Tüketici ücretsiz onarım hakkını seçmişse ve;
- araç garanti süresi içinde yeniden arızalanırsa,
- tamir için gereken azami süre aşılırsa,
- tamirin mümkün olmadığı yetkili servis raporuyla belirlenirse
tüketici aracın iadesini, bedel indirimini veya ayıpsız misliyle değiştirilmesini isteyebilir. Satıcı, üretici ve ithalatçı bu taleplerden müteselsilen sorumludur.
Ölçülülük
Mahkemeler, aracın iadesi veya değişimi talebini değerlendirirken ayıbın niteliğine, aracın değerine etkisine ve satıcıya getireceği yüke bakar. Kullanımı etkilemeyen ve tümüyle giderilebilen küçük kusurlarda bedel indirimi veya değer kaybı tazminatına hükmedilebilmektedir.
İkinci el araç: işletmeden alım
Galeri veya yetkili satıcı gibi ticari işletmelerden alınan ikinci el araçlarda tüketici mevzuatı uygulanır ve ayıptan sorumluluk süresi bir yıldan az olamaz. İkinci el araç ticaretine ilişkin düzenleme ayrıca şunları öngörür:
- Satıştan önce aracın durumunu gösteren ekspertiz raporunun alınması ve alıcıya verilmesi
- Belirli yaş ve kilometrenin altındaki araçlarda motor, şanzıman ve elektrik sistemi gibi ana aksamın işletme tarafından belirli bir süre veya kilometre için garanti edilmesi
İkinci el araç: kişiden alım
Ticari faaliyeti olmayan bir kişiden alınan araçta tüketici mevzuatı uygulanmaz; Türk Borçlar Kanunu'nun satış hükümleri geçerlidir. Alıcı, aracı imkân bulur bulmaz gözden geçirmeli ve ayıbı uygun sürede satıcıya bildirmelidir. Satış sözleşmesindeki “görüldüğü gibi satılmıştır” kaydı, satıcının bildiği ve gizlediği ayıplar bakımından sorumluluğu kaldırmaz.
Gizlenen hasar ve kilometre düşürme
Hasar kaydının gizlenmesi, kilometrenin düşürülmesi veya değişen parçaların saklanması hile oluşturur. Hile hâlinde satıcı zamanaşımı süresinin dolduğunu ileri süremez; alıcı sözleşmeden dönebilir veya değer farkını ve zararını isteyebilir. Kilometre göstergesinin değiştirilmesi ayrıca cezai sorumluluk doğurabilir.
Nasıl hareket edilmeli?
Ayıp fark edildiğinde yetkili servis veya bağımsız ekspertiz raporu alınmalı ve seçilen hak satıcıya yazılı olarak bildirilmelidir. Araç değeri çoğunlukla hakem heyeti sınırının üzerinde olduğundan uyuşmazlık, arabuluculuk aşamasından sonra tüketici mahkemesinde görülür. Dava sırasında aracın bilirkişi tarafından incelenmesi gerektiğinden, ayıplı parçaların değiştirilmeden önce tespit ettirilmesi önem taşır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulaması değişebileceğinden somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Bu konu hakkında hukuki desteğe mi ihtiyacınız var?
İletişime Geçin